३ भाद्र २०७९, शुक्रबार | Fri Aug 19 2022

मौसम अपडेट

नेपाली पात्रो

विदेशी विनिमय दर अपडेट

राशिफल अपडेट

सुन चाँदी दर अपडेट

Title

गरिबले घरकै खाना खान्छन्, धनीले बजारबाट किनेर खान्छन्



निर्मला कुशवाह

सुस्ताको पोषणमा पहिलेभन्दा सुधार आएको छ । गाउँपालिकामा एउटा बर्थिङ सेन्टर छ । पहिलेजस्तो होम डेलीभरी छैन । बर्थिङ सेन्टरमा जाँदाजाँदै व्यथाले च्यापेर बाटोमै जन्मिएछ भने अर्कै कुरा हो, नभए बर्थिङ सेन्टरमै पुगेर बच्चा जन्माउँछन् । कतिपयले आफ्नो सुत्केरीलाई सहरको सुविधासम्पन्न अस्पतालमा लगेर पनि बच्चा जन्माउँछन् ।

पहिलो, दोस्रो र तेस्रो गर्भजाँच नियमित नै हुन्छ । तर चौथो पटकचाँही बच्चा जन्माउने समय आयो भन्ने लाग्दो रहेछ । त्यो पटकचाँही कतिपय गर्भवतीले जाँच्न छुटाउँछन् ।

यसमा केही व्यवहारिक समस्या छ । भारतसँग सीमा जोडिएका बस्तीहरूमा सीमापार बैबाहिक सम्बन्ध छ । त्यसले गर्दा नेपालका गर्भवती महिलाहरू माइती भारतमा गएर बच्चा जन्माउँछन् । त्यसले गर्दा छुटिरहेको छ । तै पनि सकेसम्म चौथो पटक पनि जाँच्न भनिरहेका हुन्छौँ ।

यसबाहेक बच्चा जन्माउन बर्थिङ सेन्टर वा अस्पतालमा जाने बेला भइसक्यो, किन जाँच्नु ? भन्ने मानसिकताले पनि काम गरेको छ । पेट ठूलो भइसकेको हुँदा खुल्ला रुपमा हिँड्न पनि अफ्ठेरो मान्ने हुँदा अन्तिमको जाँच छुट्छ । तर सबैभन्दा संवेदनशील समयचाँही त्यही हो ।

यसबाहेक, बच्चाको खोपहरू छुटाउने, तौल लिन नआइदिने केही समस्या छन् ।

अहिले बहुक्षेत्रीय पोषण योजनाले दिएको सचेतना अनुसार खाना खाने बानी बस्न थालेको छ । हामी स्वास्थ्यकर्मी, स्वयमसेवक, अभियन्ता र जनप्रतिधिले सबैले भने पछि खानेबानीमा परिर्वतन आएको छ । खानेकुरामा विविधता थपिएको छ । अलि समस्या भनेको चाँही गरिबी हो । गरिब नागरिकलाई यो–यो खानेकुरा खानु पर्छ भन्नेचाँही थाह छ । तर आर्थिक अवस्थाले सकिरहेको हुँदैन ।

दुवै तरिकाको खाना खान्छन् । बरु गरिबले घरमै उत्पादन भएको खाना खान्छन् । धनीलेचाँही बजारबाट किनेर खान्छन् । स्तनपानमा पनि यस्तै समस्या छ । गरिब परिवारका आमाहरूले बढी स्तनपान गराउने, धनी भनिएका जागिरे महिलाहरूले बच्चालाई चाँडै दूध छुटाउने चलन छ ।

गाउँपालिकामा ४ वटा हेल्थपोष्ट छन् । अर्को दुई वटा स्वास्थ्य सँस्था छन् । एम्बुलेन्स छ । तत्काल उद्दार गर्नु पर्ने अवस्था आए एम्बुलेन्समार्फत स्वास्थ्य सँस्थामा बिरामीलाई ल्याउँछौँ । यहाँ उपचार गर्न नसक्ने भएमा प्राथमिक उचार गरेर ठूला अस्पतालमा पठाउँछौँ ।

जहाँसम्म स्तनपानको कुरा छ, पहिलो त शिशुप्रतिको जिम्मेवारी बोध नै प्रमुख कुरा हो । अर्को व्यवहारिक समस्या पनि छ । जागिरे महिला छिन् भने उसले कार्यस्थलसम्म बच्चा लैजान असम्भवजस्तै छ । त्यसैले हरेक कार्यस्थलमा बालबालिका स्यहार केन्द्रहरू चाहिन्छ ।

सबै ठाउँमा त्यस्ता केन्द्र बनाउन नसके पनि कम्तिमा बच्चा हेर्ने मान्छे बस्ने पूर्वाधार चाहिन्छ । अस्पताल, विद्यालय, सरकारी, गैरसकारी संघसँस्थामा यस्ता पूर्वाधार भयो भने स्तनपानको अवधि बढाउन सकिन्छ ।

कुशवाह सुस्ता गाउँपालिकाकी जनस्वास्थ्य शाखा प्रमुख हुन् । यो लेख कुराकानीका आधारमा तयार गरिएको हो ।

प्रकाशित मिति : १७ पुष २०२६, बिहीबार ०५:३०