११ फाल्गुन २०८०, शुक्रबार | Fri Feb 23 2024

मौसम अपडेट

नेपाली पात्रो

विदेशी विनिमय दर अपडेट

राशिफल अपडेट

सुन चाँदी दर अपडेट

Title

सामाजिक सुरक्षा भत्ताको व्यवस्था पुनरावलोकन गरिनु पर्छ



दिपक अधिकारी
प्रमुख, सामाजिक विकास महाशाखा
काठमाडौं महानगरपालिका

काठमाडौं महानगरपालिकाले सामाजिक सुरक्षा भत्ता कसरी बितरण गरिरहेको छ ?

महानगरले ज्येष्ठ नागरिक, एकल तथा बिधवा महिला, दलित बालबालिका, अपाङ्गता भएका व्यक्ति लगायतका लाभग्राहीहरूलाई भत्ता बितरण गर्दै आइरहेको छ । महानगरले आफ्नो ३२ वटै वडामा बैंकमार्फत भत्ता बितरण गरिरहेको छ । भत्ता वापतको रकम संघीय सरकारले दिँदै आएको छ ।

महानगरपालिकामा बसाइँ सरेर आउने लाभग्राहीहरूको व्यवस्थापन कसरी गरिराख्नु भएको छ ?

यदी कुनै लाभग्राही ताप्लेजुङबाट काठमाडौं बसाइँ सरेर आउनु भए छ भने उहाँले छोडेर आउने ताप्लेजुङको स्थानीय तहमा बसाइँसराई दर्ता गर्नु पर्छ ।

दर्ता गरेपछि ताप्लेजुङको वडाले राष्ट्रिय परिचय पत्र तथा पञ्जीकरण विभागको सर्भरमा काठमाडौंमा बसाइँ सरेको भनेर अनलाईन इन्ट्री गर्छ । त्यसपछि स्वतः भत्ता पाउने लाभग्राहीको नाम ताप्लेजुङबाट लगत कट्टा हुन्छ ।

यसैगरि त्यही लाभग्राहीले काठमाडौं महानगरपालिकामा बसाइँ सरि आएको भनेर घटना दर्ता गरे पछि अनलाईनमार्फत विभागको सर्भरमा इन्ट्री गर्छौं । अनि भत्ता पाउने लाभग्राही लगत थप हुन्छ ।

र अर्को कुरा अनलाईन इन्ट्रीले भत्ता बितरणलाई दोहोरोपना हुन रोकेको छ । मान्छेको नाम, पालिका, वडा बावुआमा सबै मिल्न सक्छ, तर उसको नागरिकता नम्बर मिल्न सक्दैन ।

विगतमा जस्तो ढड्डा पल्टाएर भत्ता दिने अवस्था थियो भने एउटै मान्छेले ताप्लेजुङबाट पनि काठमाडौंबाट पनि भत्ता थाप्ने जोखिम रहन्थ्यो । अहिले अनलाईन घटना दर्ताले भत्ता बितरणलाई पारदर्शी बनाएको छ ।

बैंकसँग तपाइँहरूको समन्वयचाँही कस्तो छ ?

एकदमै व्यवस्थित छ । महानगरको केन्द्रले वडामा विनियोजन गरेको भत्तावापतको रकम गर्छौ । त्यसपछि वडाले ‘फर्वाड फीड’मार्फत बैंकमा लाभग्राहीको बिबरण सोहीवापत लाग्ने भत्ताको रकम पठाउँछ । र बैंकले लाभग्राहीको खातामा रकम हालिदिन्छ ।

बैंकको कार्यालयहरू सर्ने क्रममा लाभग्राहीलाई समस्या परेको गुनासो आइरहेको छ । महानगरमा यस्तो समस्या छ ?

छ । १४ नं. वडामा रहेको राष्ट्रिय बाणिज्य बैंक पहिला भूइँ तल्लामा थियो । पछि त्यही भवनको तेस्रो तल्लामा सरेछ ।

ज्येष्ठ नागरिक र अपाङगता भएका लाभग्राहीहरू तीन तल्लामाथी जान गाह्रो भएको हुँदा बैंक परिर्वन गर्नु पर्यो भन्ने कुरा आयो ।

पछि हामीले बैंकसँग कुरा गर्यौँ । त्यसपछि बैंकले भूइँ तल्लामै एउटा काउन्टर राखेर भत्ता बितरण गर्दै आएको छ ।

बैंक नै फेर्नु पर्ने अवस्थाचाँही छ कि छैन ?

वडा नं. २ मा ठ्याक्कै यही समस्या आयो । पहिला भत्ता बितरण गरिरहेको बैंक भाडामा बसिरहेको रहेछ । पछि आफ्नै भवनमा टाढा स¥यो । लाभग्राहीलाई अफ्ठेरो भए पछि अर्को बैंकमा खाता सारेर बितरण गरेका थियौँ ।

कतिपय स्थानीय तहमा ज्येष्ठ नागरिक र अपाङ्गता भएका लाभग्राहीहरूलाई बैंकसम्म पुग्न गाह्रो भएको गुनासो छ । कतिपय स्थानीय तहले आफ्नो कर्मचारी, प्रहरी र बैंकको प्रतिनिधी टोल–टोलमा खटाएर भत्ता बितरण गर्दै आएको छ । काठमाडौं महानगरमा यस्तो अवस्था छ ?

कतिपय दुर्गम स्थानीय तहमा यस्तो समस्या होलान् ! तर काठमाडौंमा समस्या छैन । काठमाडौं महानगरको कूल क्षेत्रफल ५० बर्गकिलोमिटर मात्र छ । बैंक नपुगेको कुनै वडा छैन ।

यातायातको सुविधा नभएको कुनै टोल छैन । कोर एरियामा वडाहरू स–साना छन् । त्यहाँ समस्या नै छैन । ठूला भनिएका ६, १४, १६ नं. वडामा पनि यातायात र बैंकको पहुँच राम्रो छ ।

महिनामा लाखौं रुपैयाँ घरभाडा आम्दानी गर्ने, करोडौंको व्यापार व्यवसाय गर्नेले पनि महिनाको ४ हजार रुपैयाँ भत्ता थापिरहेको अवस्था छ । यसलाई जायज मान्न सकिन्छ र ?

नेपाल संसारको एकमात्र यस्तो देश हो, जहाँ उमेरको आधारमा भत्ता दिइन्छ । उमेर समुहमा परे पछि भत्ता पाइने व्यवस्था संसारको कुनै पनि देशमा छैन । त्यसैले सामाजिक सुरक्षा भत्ता बितरणको नीतिमा पुनरावलोकन गरिनु पर्छ ।

कतिसम्म भयो भने पहिले त नेपाल सरकार र उसका मित्र राष्ट्रहरूबाट भत्ता लिइरहेका नागरिकहरूले पनि भत्ता लिइरहेका थिए । नेपाल सरकारको सञ्चित कोषबाट दोहोरो सुविधा लिन मिल्दैन । यसलाई बिस्तारै हटाउँदै आइरहेका छौँ ।

गत बर्ष नेपाल बैंकबाट निबृत्त भएर पेन्सन र सामाजिक सुरक्षा भत्ता लिइरहेको २ सय ४५ जना लाभग्राही फेला पार्यौँ । हामीले भत्ता पाउने लाभग्राहीको बिबरणबाट ती नामहरू हटायौँ ।

अहिले हामीले ज्येष्ठ नागरिकले भत्ता पाउन निवेदन दियो भने ‘कुनै पनि सरकारी निकायबाट तलब भत्ता, पेन्सनजस्ता सुविधा लिएको छैन’ भन्ने कबुलियतनामा गराउँछौँ ।

त्यस्तै महिनाको २० औँ हजार रुपैयाँ भत्ता लिने मान्छेका लागी ४ हजार रुपैयाँ किन चाहियो ? साथै महिनामा लाखौँ रुपैयाँ घरभाडा उठाउने, करोडौंको व्यवापार बिजनेस गर्नेलाई ४ हजार रुपैयाँ किन दिनु प¥यो ? आर्थिक हैसियतका आधारमा भत्ता दिने गरि सामाजिक सुरक्षा भत्ताको नीति पुनरावलोकन हुनु पर्दछ ।

प्रकाशित मिति : १० चैत्र २०७८, बिहिबार ००:००